Od gestu do słowa: Jak metoda TPR pomaga dzieciom uczyć się języka

Nauka języka angielskiego w przedszkolu zdecydowanie różni się od tej, której doświadczają dzieci w szkole. Tutaj ławki zastępuje nam kolorowy dywan, zamiast zeszytów i książek mamy karty obrazkowe, a czas spędzamy głównie na wspólnej zabawie, przez którą dzieci się uczą. Zabawa jest bowiem naturalną częścią dziecięcego świata i doskonałym sposobem na to, aby dzieci mogły zdobywać nowe informacje i umiejętności, w tym też te językowe.

Przedszkolaki mają bardzo dużą potrzebę ruchu, a także najlepiej uczą się przez własne działanie. Dlatego też jedną z głównych metod stosowanych na zajęciach językowych jest metoda Reagowania Całym Ciałem (ang. TPR – Total Physical Response), bazująca właśnie na tych dwóch potrzebach dzieci. Metoda ta oparta jest jest na działaniu i zakłada, że dziecko łatwiej zrozumie znaczenie słów i wyrażeń w obcym języku, jeśli będą one opatrzone gestami i ruchem. Jest to jedna z najmniej stresujących metod jakie można wykorzystać na zajęciach, ponieważ w żaden sposób nie wymaga od dzieci utrzymywania werbalnego kontaktu z nauczycielem. Zachowana jest w ten sposób naturalna etapy nauki języka: dziecko najpierw nabywa zdolność słuchania i osłuchuje się z brzmieniem języka, następnie reaguje na słyszane w obcym języku słowa wykonując polecenia lub gesty, aż ostatecznie nabywa zdolność mówienia i reaguje werbalnie, odpowiadając wyrazem lub prostym wyrażeniem. W tej metodzie na pierwszym miejsu stawiane są potrzeby dziecka - wykorzystana jest jego główna potrzeba, czyli ruch, a samemu dziecku oddana jest kontrola - tu dziecko samo decyduje, czy jest już gotowe na samodzielne mówienie w obcym języku, czy jednak gotowości tej jeszcze mu brakuje i woli reagować jedynie fizycznie. 

Jak w praktyce wyglądają zabawy prowadzone właśnie tą metodą?

Nauczyciel wydaje polecenie w języku angielskim, na które dzieci muszą w odpowiedni sposób zareagować. Wydawane polecenia dobrane są pod kątem umiejętności dzieci, ich wieku i możliwości poznawczych. W początkowym etapie nauczyciel sam opatrza polecenie ruchem, prezentując w ten sposób dzieciom co w danej chwili należy zrobić. Dzieci najpierw słuchają, aby za chwilę samodzielnie spróbować wykonać to samo, np. touch your nose (dotknijcie nosa), sit down (usiądźcie), stand up (wstańcie). Po kilku takich powtórzeniach, gdy dzieci mogły już zapamiętać który gest czy ruch odpowiada kontretnemu poleceniu, następuje kolejny etap zabawy - nauczyciel używa jedynie słów, a dzieci mają możliwość zareagować w odpowiedni sposób. Nie jest wymagany tutaj żadna reakcja werbalna - jeśli dziecko jest gotowe i wyraża chęć opatrzenia ruchu odpowiednim wyrażeniem może oczywiści to zrobić, jednak to, że wykonało prawidłowo polecenie jest wystarczającym dowodem na to że zna dane wyrażenie. 

Poziom trudności poleceń jest stopniowany w zależności od poziomu zaawansowania językowego dzieci, a polecenia mogą wyglądać w mniej lub bardziej złożony sposób i wymagać wykonania kilku różnych czynności, np:

• stand up and jump five times (wstańcie i podskoczcie pięć razy)
• show me a picture of a car and put a yellow block on it (pokażcie obrazek z samochodem i połóżcie na nim żółty klocek)

Jakie korzyści płyną ze stosowania tej metody?

Jak już wspomniano, metoda ta niweluje stres, jaki nauka języka obcego może wywoływać u niektórych dzieci. Dzieci poznają język i zdobywają nowe wiadomości w sposób dla nich najbardziej naturalny, czyli przez działanie. Zabawy prowadzone z wykorzystaniem tej metody szczególnie dobrze sprawdzają się gdy w grupie są dzieci nieśmiałe lub borykające się z mutyzmem wybiórczym - zdejmują one presję konieczności nawiązywania kontaktu werbalnego, a dziecko może pokazać że rozumie słownictwo przez wykonanie danego ruchu lub wskazanie przedmiotu. Najważniejszą korzyścią jednak jest to, że dzieci po prostu chętnie biorą udział w zabawach w których same mogą coś zrobić i pokazać, a to z kolei wpływa na ich podejście do zajęć językowych i kształtowanie pozytywnych skojarzeń związanych z nauką języka obcego - a to w uczeniu przedszkolaków jest głównym celem.