Ruch, a rozwój mowy dziecka

Etapy rozwoju mowy dziecka:

1. Okres melodii (0–1 rok): Komunikacja poprzez krzyk, a następnie gaworzenie (świadome powtarzanie sylab: ma-ma, ba-ba). Pod koniec 1. roku życia dziecko rozumie proste polecenia i wypowiada pierwsze świadome wyrazy.
2. Okres wyrazu (1–2 lata): Maluch używa wyrazów oznaczających przedmioty lub czynności (np. "daj", "am")
3. Okres zdania (2-3 lata): Gwałtowny rozwój, dziecko buduje proste zdania. Pojawiają się czasowniki, rzeczowniki i pierwsze próby gramatyzacji (zdania są często niepoprawne fleksyjnie).
4. Okres swoistej mowy dziecięcej (3-7 lat): Doskonalenie wymowy i gramatyki.

            Patrząc na rozwój dzieci, coraz częściej można zauważyć zaburzenia w obrębie motoryki dużej i małej. Dzieci coraz więcej czasu spędzają przed telewizorem lub telefonem, zapominając o aktywności fizycznej i zabawach z innymi dziećmi. A to właśnie ruch jest najważniejszym elementem stymulującym rozwój mowy. Dlatego tak ważne jest, aby poświęcać dziecku czas na zabawy ruchowe, zachęcać je do biegania, skakania czy rysowania.

Ruch to podstawa prawidłowego rozwoju każdego dziecka.

0-6 mies.	Unoszenie głowy, obracanie się, próby siadania	Głużenie, reagowanie na głos
6-12 mies.	Samodzielne siedzenie, raczkowanie, wstawanie	Gaworzenie, pierwsze słowa
12-24 mies.	Chodzenie, wchodzenie po schodach z pomocą	Okres wyrazu, łączenie dwóch słów, wskazywanie palcem
24-36 mies.	Bieganie, kopanie piłki, skakanie obunóż	Okres zdania, budowanie prostych komunikatów

 

Aby dziecko nauczyło się mówić, musi najpierw naśladować ruchy naszego aparatu artykulacyjnego, a do tego niezbędny jest prawidłowym rozwój ruchowy. Należy pamiętać, że mowa to nie tylko ruchy narządów artykulacyjnych. Są to również ruchy całego naszego ciała. Swoje emocje i potrzeby możemy wyrażać za pomocą mowy niewerbalnej, np. za pomocą mimiki, gestów, postawy ciała. Wskazywanie palcem, chowanie, tupanie czy stukanie to nic innego, jak wyrażanie za pomocą ruchu.

 

Ruch jest podstawą rozwoju mowy dziecka powiązany z motoryką mała i dużą.

Motoryka mała – precyzyjne ruchy dłoni, palców aktywują obszary kory ruchowej odpowiedzialne za ruchy narządów mowy, czyli języka i warg.

Motoryka duża – ruch całego ciała, prawidłowe napięcie mięśniowe i koordynacja zapewniają stabilizację potrzebną do prawidłowej pracy narządów artykulacyjnych.

 

Przykłady zabaw wspierających motorykę małą, motorykę dużą oraz mowę poprzez ruch:

• zabawy paluszkowe
• zabawy z plastelina, ciastoliną
• malowanie dłońmi, palcami, później kredkami
• ugniatanie kulek z papieru
• darcie papieru
• chwytanie małych przedmiotów
• nawlekanie
• zabawy z pacynkami
• układanie klocków
• pełzanie i czworakowanie
• kucanie, przysiady
• pokonywanie przeszkód
• wspinanie
• chodzenie po wyznaczonej linii
• skakanie, tańczenie
• naśladowanie ruchów
• aktywność na świeżym powietrzu: huśtanie, wspinanie, bieganie, jazda na rowerze, przeskakiwanie pomaga w koncentracji i lepszej kontroli ciała co ułatwia naukę mowy.
• zabawy ruchowo – dźwiękowe: naśladowanie odgłosów zwierząt, śpiewanie piosenek połączone z klaskaniem, tupaniem
• zabawy oddechowe: dmuchanie piórka, puszczanie baniek mydlanych, zdmuchiwanie świeczek
• zabawy buzi i języka przed lusterkiem: oblizywanie warg, sięganie językiem do nosa i brody, „przyklejanie„ języka do podniebienia, cmokanie, parskanie
• zabawy słuchowe: rozpoznawanie odgłosów z otoczenia, szeptanie, rozróżnianie odgłosów pojazdów, bądź sprzętów domowych.

 

Ruch i zabawa jest fundamentem rozwoju każdego dziecka :)